
اجرای تخصصی مقرنس بندی و تزیینات سقف توسط استاد اکبر مطیفیفرد
هنر *مقرنس بندی، جایی است که ریاضیات، هندسه و هنر با هم ملاقات میکنند تا شکوهی وصفناپذیر در سقفها و محرابها خلق کنند. ما در مجموعه آرایههای معماری مطیفیفرد، با تکیه بر دههها تجربه و تخصص، این هنر اصیل را به گونهای اجرا میکنیم که علاوه بر زیبایی بصری، ماندگاری و استانداردهای مهندسی را نیز تضمین کنیم. چه به دنبال یک محراب باشکوه برای مسجد باشید و چه بخواهید فضای ویلای خود را با یک مقرنس مدرن تزیین کنید، تیم ما آماده تبدیل ایدههای شما به واقعیت است.
مقرنس چیست و تلفظ صحیح آن چگونه است؟
اگر بخواهیم به زبان ساده بگوییم *مقرنس چیست، باید آن را نوعی تزیینات سهبعدی در معماری اسلامی دانست که برای انتقال فرمهای چهارگوش به دایره (در زیر گنبدها) یا ایجاد عمق در ورودیها و محرابها به کار میرود. در مورد تلفظ مقرنس، این واژه از ریشه «قرناس» به معنای قطعات کوچک و پلهپله است که در کنار هم قرار میگیرند تا یک اثر کلی و موزیکال بسازند.

همانگونه که مطالعه در اجرای گنبد در مساجد و امام زاده و گچبری … به دلیل حالت قوس دایرهای آن صدا بهصورت انعکاس تبادل میشود همانند گنبد مسجد شیخ لطف اله است که با نصب اکو و باند و تجهیزات الکترونیکی جهت هیئتها و سخنرانیها این قضیه تشدید میشود لذا به همین دلیل اجرای مقرنس داخل گنبد درگچبری سنتی و طراحی مساجد بسیار اهمیت دارد مقرنس بر اساس ارتفاع گنبد و دهنه گنبد توسط استاد مطیفی طراحی میگردد و به هر حاله قوس آن پای مقرنس میگویند مقرنس به دو صورت قالبی و دستی اجرا میگردد.
بررسی جامع انواع مقرنس در معماری
بسته به متریال مورد استفاده و سبک معماری، *انواع مقرنس به دستههای مختلفی تقسیم میشوند که هر کدام حس و حال متفاوتی به فضا میبخشند:
مقرنس گچی؛ اصالت و ظرافت
در برخی از معماریهای خاص، از مقرنس چوبی استفاده میشود. این سبک که بیشتر در دوران صفوی و قاجار رایج بود، حسی از گرمی و اصالت را به بیننده منتقل میکند. تیم استاد مطیفیفرد با اشراف به هر دو متریال، بهترین پیشنهاد را برای ترکیب چوب و گچ به شما میدهد.
مقرنس چوبی؛ گرمی و اصالت سنتی
– ویژگیها: استحکام بالا، ترکیب رنگهای طبیعی چوب و ایجاد فضای صمیمی.
– کاربرد: سقفهای پذیرایی، ورودیهای مجلل و ترکیب با گچبریهای مدرن.
مقرنس کاشیکاری شده (Tiled Muqarnas)
در این مدل، اسکلت مقرنس ابتدا ساخته شده و سپس با کاشیهای هفترنگ یا موزاییکی پوشانده میشود. این سبک، درخشانترین نوع مقرنس است زیرا با بازی نور روی کاشیها، شکوه بینظیری خلق میکند.
– ویژگیها: رنگپذیری بالا، مقاومت در برابر رطوبت و جلوه بصری خیرهکننده.
– کاربرد: ایوان مساجد، ورودیهای بقاع متبرکه و گنبدهای بیرونی.
مقرنس سنگی (Stone Muqarnas)
این مدل یکی از سختترین و گرانترین انواع مقرنس است که نیاز به استادکارانی با مهارت بسیار بالا در تراش سنگ دارد. مقرنسهای سنگی نماد ابدیت و قدرت هستند.
– ویژگیها: سختترین متریال، عدم نیاز به تعمیرات در درازمدت و ابهت معماری.
– کاربرد: بناهای تاریخی، ورودیهای monumental و فضای باز.
مقرنس مدرن و مینیمال (Modern Style)
در *مقرنس مدرن، ما پیچیدگیهای زیاد و نقوش خرد شده را حذف میکنیم. در این سبک، تمرکز روی «خطوط هندسی» و «سایه-روشن» است.
– ویژگیها: سادگی در اجرا، هماهنگی با دکوراسیون امروزی و استفاده از نورپردازیهای خطی (LED).
– کاربرد: دفاتر اداری مدرن، خانههای آپارتمانی لوکس و مراکز تجاری.
مقرنس معلق و سهبعدی (Floating Muqarnas)
این تکنیک، نوآوری تیم استاد مطیفیفرد در اجرای مقرنس است. در مقرنس معلق، قطعات به گونهای طراحی و نصب میشوند که لبههای آنها با سقف مماس نیست و گویی در فضا شناور شدهاند.
– ویژگیها: ایجاد عمق بصری، تداخل نور با لایههای مختلف و ظاهر فوقمدرن.
– کاربرد: سقفهای پذیرایی مدرن، لابیهای مجلل و نقاط کانونی معماری.
آموزش مقرنس کاری و مسیر تخصص در تیم مطیفیفرد
بسیاری از علاقهمندان به معماری، به دنبال *آموزش مقرنس کاری هستند. باید بدانند که این هنر، تنها با تئوری یاد گرفته نمیشود، بلکه نیاز به سالها تمرین زیر نظر یک استادکار دارد. استاد اکبر مطیفیفرد با پرورش تیمی متخصص، استانداردهای سختگیرانهای را برای اجرای هر پروژه تعریف کردهاند. ما در هر پروژه، از نقشهکشی دقیق تا پرداخت نهایی را با متدهای اصیل اما با سرعت و کیفیت مدرن پیش میبریم.
تنگ بری به حال شبکه در مقرنس بندی
خط های شیر وشکر دور طاقچه های دوردار است و دوره های طاقچه های هفت و پنج خط های نقاشی های قاجار باشیر و شکر ساخته شده است.ممکن است شاید باور کردنی نباشد، اما تنگ بری در واقع یک نوع تزیین گچی است که با استفاده از صراحی و تنگیهای توخالی در طرح و طراحی خود، زیبایی و شکوهی خاص به فضاهای معماری میبخشد.
این نوع تزیین که در دوره صفویه بیشتر به کار گرفته شده و با نام بناهای شاخصی همچون عالی قاپو و شیخ صفی الدین اردبیلی معروف شده است، قابلیت ایجاد زیبایی و جلوهای منحصر به فرد را در فضاهای معماری به خود اختصاص میدهد. به عنوان مثال، میتوان نمونههای زیبای تنگ بریهای دوره صفویه را در مقرنسهای گچی طبقه ششم کاخ عالی قاپو مشاهده کرد. هدف از تزیینات هنری نیز بیان زیبایی و کاهش سختیها در زندگی مردم است. هنرهای کاربردی مانند صنایع دستی نیز در این زمینه توان نهفته بالایی دارند و در ایجاد زیباییهای معماری موثر هستند. برای ایجاد تزیینات زیبا و مطابق با الزامات و واقعیتهای اجتماعی امروزی، توانمندی در مطابقت دادن روحیات تاریخی و فرهنگی هنرهای سنتی با الزامات مدرن زندگی الزامی است.
اجرای مقرنس در اماکن غیرمذهبی
اصولاً مقرنس را در مکانهای غیرمذهبی جهت لابی هتلها بهصورت رنگی استفاده میشود کلاً در اماکنی که دارای لابیهای بزرگ با سقف بلند هستند چه بهصورت مدرن چه بهصورت سنتی اجرا میشود
در سالنهای اجتماعات بزرگ به جهت شکستن صدای محیط میبایست در محلهای سخنرانی از مقرنس استفاده کرد زیرا هم زیبایی دارد و همصدای محیط را میشکند و حتی میتوان پنجرهها را با مقرنس اجرا نمود یا حتی از مقرنس جهت اجرای تهویه هوا و یا باند استفاده کرد.
هنر نورپردازی در مقرنس
مقرنس را میتوان از پایین و از دور نورپردازی کرد ولی بعضاً دیده میشود با خلاقیت مقرنس از پشت نیز نورپردازی میگردد.
قطاربندی چیست؟
قطار بندی در گنبد شکل می گیرد و در محراب و در گوشفیل های گنبد و در حاشیه سالن های مسجد و حاشیه دور خود مسجد قطار بندی انجام می شود.قطار بندی (Module) در معماری، به تقسیم ساختار به بخشهای کوچکتر و ماژولهای مستقل از یکدیگر اطلاق میشود. قطار بندی به معماری نرمافزار، طراحی سازمانی و حتی معماری سختافزاری اعمال میشود. هدف اصلی قطار بندی، افزایش قابلیت اطمینان و قابلیت استفاده مجدد در ساختار و اجزای سیستم است. در معماری نرمافزار، قطار بندی به طراحی سیستم با استفاده از ماژولهای مستقل و ماژولار برای جداسازی قسمتهای مختلف آن اشاره دارد.
این روش میتواند مزایایی مانند افزایش قابلیت توسعه، کاهش پیچیدگی، سهولت در نگهداری و تست، افزایش قابلیت استفاده مجدد و حفظ امنیت سیستم را به همراه داشته باشد. قطار بندی در معماری سختافزاری هم به عنوان یک روش برای جداسازی اجزای سیستم و افزایش قابلیت توسعه و تعمیر آن مورد استفاده قرار میگیرد. در طراحی سازمانی نیز میتوان قطار بندی را به عنوان یک روش برای تقسیم سازمان به بخشهای مختلف و جداسازی وظایف و مسئولیتها از یکدیگر به کار برد.
چند نوع قطاربندی وجود دارد؟
یزدی بندی:
هم حالت ستاره دارد و هم شمسه داخل گنبد که حالت گره دارد که به آن هم یزدی بندی گفته می شود.در طاقچه های اتاق های قدیمی هم قطار بندی اجرا می شده است.
رأس بندی:
برای حاشیه های دور سقف های سالن مساجد و سالن امامزاده ها بکار می رود.
رأس بندی (Root module) در قطار بندی یک معماری، به ماژولی اشاره دارد که به عنوان بندری برای تمامی ماژولها و وابستگیهای سیستم عمل میکند. رأس بندی به عنوان نقطه شروع برای ساختاردهی و طراحی قطار بندی استفاده میشود و تمامی ماژولها و وابستگیها به شکل سلسله مراتبی به آن وابسته هستند. راس بندی باید به گونهای انتخاب شود که بهترین قابلیت توسعه، قابلیت استفاده مجدد، دسترسی و مدیریت را برای تمامی ماژولها و وابستگیهای سیستم فراهم کند. همچنین راس بندی باید برای تمامی ماژولهای سیستم قابل دسترسی باشد و از آنها به درستی وابستگی بگیرد.
در طراحی سیستمهای نرمافزاری، راس بندی معمولا به عنوان ماژولی اصلی در نظر گرفته میشود که تمامی وابستگیهای سیستم به آن وابسته هستند. این ماژول معمولا به عنوان محور اصلی سیستم و نقطه شروع برای پیادهسازی و توسعه قطار بندی انتخاب میشود. در معماری سختافزاری نیز، راس بندی معمولا به عنوان ماژولی اصلی و مرکزی در نظر گرفته میشود که تمامی اجزای سیستم به آن وابسته هستند.
در کل، راس بندی در قطار بندی معماری به عنوان نقطه شروع و مرکزی برای تمامی ماژولها و وابستگیها شناخته میشود که بهترین قابلیت توسعه و مدیریت را برای سیستم فراهم میکند.
عرق چین مقرنس چیست؟
به کاسه بالای سر مقرنس عرق چین میگویند که از این عرق چین اصولاً جهت نقاشی با دست استفاده میگردد که این نقاشی با کاربردی محیط ارتباط دارد و جهت هر کاربری نوع نقاشی در آرایههای معماری مربوط است.
اجرای طرح مقرنس بندی گنبد در مساجد و امام زاده
در دنیای امروزه، مساجد و امام زادهها نمایندگان مهمی از فرهنگ و معماری اسلامی هستند. یکی از جوانب مهم در معماری این مکانهای مقدس، طراحی و اجرای مقرنس بندی گنبد است. این طرحها، به عنوان علامتی از زیبایی و تزئینی بودن معابد، به چشم میآیند. اما اجرای طرح مقرنس بندی گنبد نیازمند دقت و تخصص خاصی است. در این مقاله به معرفی اجرای طرح مقرنس بندی گنبد در مساجد و امام زادهها پرداخته و نکات مهمی را برای انجام این کار به طور صحیح بررسی میکنیم.
مفهوم مقرنس بندی گنبد
مقرنس بندی گنبد به مجموعهای از طرحها و نقوش تزئینی گفته میشود که در قسمت بالای گنبد مساجد و امام زادهها قرار میگیرد.
اهمیت مقرنس بندی
مقرنس بندی،جزئیاتی در گچبری است که به زیبایی و شکوه معماری مساجد و امام زادهها افزوده میشود و از اهمیت بسیاری برخوردار است.
قبل از هر چیز، باید معماری مسجد یا امام زاده مورد نظر را بررسی و تحلیل کرد تا طرح مقرنس بندی متناسب با آن انتخاب شود.در این مرحله، با توجه به معماری مسجد یا امام زاده، طرح مقرنس بندی طراحی میشود. این طرح شامل الگوها و نقوشی است که بر گنبد قرار میگیرند.اجرای طرح مقرنس بندی گنبد نیازمند مهارت و دقت است. نقوش باید به دقت بر روی گنبد اجرا شوند تا جلب توجه کنند.
استفاده از مواد مرغوب و مقاوم برای اجرای طرح مقرنس بندی گنبد بسیار مهم است.برای ایجاد نقوش و طرحهای زیبا، از مواد تزئینی با کیفیت بالا استفاده شود.توجه به نسبتهای مناسب نقوش و طرحها در مقرنس بندی گنبد حائز اهمیت است.رنگهای انتخاب شده برای نقوش باید با معماری مسجد یا امام زاده همخوانی داشته باشند.برای حفظ زیبایی مقرنس بندی، نگهداری دورهای لازم است.در صورت تخریب یا خرابی نقوش، تعمیرات فوری انجام شود.
مقرنس چه محاسنی در یک پروژه دارد؟
مقرنس حالت کارهای نقوش اسلامی را دارد و بیشتر در جاهایی که اسلامی و عرفانی باشند از مقرنس استفاده می کنند.
نتیجهگیری
اجرای طرح مقرنس بندی گنبد در طراحی مساجد و امام زادهها یک هنر زیبا و پر اهمیت است که از زیبایی معماری این مکانهای مقدس افزوده میشود. با توجه به مراحل مختلف اجرا و موارد فنی، میتوان آثاری زیبا و چشمنواز خلق کرد.
به عنوان یک نماینده از هنر و فرهنگ اسلامی، اجرای طرح مقرنس بندی گنبد در مساجد و امام زادهها نقش مهمی در ایجاد زیبایی و شکوه این معابد دارد. با رعایت نکات فنی و هنری مربوط به این طرحها، میتوانیم از زیبایی معماری اسلامی بهرهبری کنیم.